Artysta urodził się w 25 października 1881 w Maladze w Hiszpanii. Zgodnie z hiszpańskim zwyczajem nazwisko powinno zawierać człony pochodzący od obu rodziców. Picasso to nazwisko jego matki. W wczesne prace podpisywał Pablo Picasso y Ruiz
Już od najmłodszych lat widać było na kogo wyrośnie Picasso. Jak wspomina jego matka pierwsze słowa Pablo Picassa to „Piz, Piz” skrót od „lápis” – hiszpańskiego słowa oznaczającego ołówek.
Podstaw rysunku uczył go jego ojciec – utalentowany malarz i wykładowca akademicki.
Gdy Picasso miał 13 lat ojciec zauważa, że Picasso już w tak młodym wieku przewyższa go technicznie.
W 1895 roku siostra Picassa, Conchita umiera na błonicę. Jest to traumatyczne przeżycie dla niego, pozostawi ślady na cały życie w psychice malarza.
Gdy Picasso ma 13 lat ojciec postarał się, aby Picasso został przyjęty do szkoły artystycznej w Barcelonie.

Po dwóch latach Picasso wyrusza do Madryty, aby wstąpić do „Królewskiej Akademii San Fernando”. Picasso jako żywy duch nie może wytrzymać formalnej atmosfery szkoły i szybko rezygnuje. „Wstępuje” jednak do innej szkoły, miejsca gdzie może uczyć się od największych mistrzów – chodzi o Praco – jedno z największych i najlepszych muzeów na świecie. Nauczyciela Picassa są: Diego Velázquez, Francisco Goya, and Francisco Zurbarán, a właściwie ich obrazy. Szczególnie podziwia pracę El Greco.
Następny krok to Paryż. Miejsce gdzie pracują najwięksi malarze, miejsce gdzie tworzy się nowa sztuka, miejsce które wychodzi poza ramy tradycyjnego malarstwa. W stolicy Francji spotyka na swojej drodzę Maxa Jacoba – żurnalistę i poetę, który pomógł malarzowi w naucę języcka. Nadchodzą czasy zimna, biedy i desperacji. Obydwaj panowie dzielą wspólny pokój. Picasso pracuje w nocy, w czasie, gdy Max śpi. Większość jego prac została spalona aby ogrzać mieszkanie.
Po powrocie z Paryża do Madrytu Picasso zakłada z anarchistyczny magazyn „Sztuka młoda” Arte Joven).
Między 1901 a 1904 trwa tzw. „Niebieski Okres” – Picasso maluje używając głównie różnych odmian niebieskiego, z okazjonalnym dodaniem żywszych kolorów. Tematem prac są żebracy, prostytutki i inni ludzie skrzywdzeni przez los jak ślepi.
W 1905 duża zmiana – Picasso spotyka Leo i Gertrudę Stein – amerykańskich kolekcjonerów dzieł sztuki. Gertruda stała się głównym patronem artysty – kupując i wystawiając obrazy w Paryżu.
Zmiana następuje także w stylu – zaczyna się okres różowy (1904-1906) – niebieski zostaje zastąpiony przez bardziej wesołe odmiany koloru pomarańczowego i różowego. Żebracy i prostytutki zostają zastąpienie przez cyrkowców, akrobatów, harlequinów i przez Fernande Olivier – jego kochankę. Harlequin (błazen z komedii dell’arte – połączenie sprytu i głupoty) od tamtego okresu staje się symbole Picassa.
Na początku XX wieku na skutek ekspansji Francji na afrykański kontynent, tamtejsza sztuka
Mimo iż Picasso się tego wypierał, w jedym z jego najciekawszych dział, Panny z Awignon (język hiszpański: Las señoritas de Avignon) wyraźnie widać wpływ sztuki afrykańskiej, widocznej np.: na masce noszonej przez jedną z kobiecych postaci, do złudzenia przypominającą afrykańską rzeźbę Fang. Szokujący obraz, zerwanie ze wszystkim, co uważano za piękne w sztuce. Obraz przedstawia pięć prostytutek z założonymi afrykańskimi maskami, ciałami narysowanymi w specjalnie zdeformowany sposób. Rezygnacja z trzech wymiarów na rzecz dwóch.
Od czasu powstania „Panien z Awignon” można datować początki kubizmu – stylu rozwiniętego później przez Georges Braque i Pablo Picassa. Głównym założeniem kubizmu była geometryzacja przedmioty, widziana forma zostaje wpisana w kształt sześcianu a następnie rozbita na mniejsze elementy walców, stożków, kul i innych form geometrycznych, każdy element zostaje rozbity na szereg osobnych płaszczyzn, oglądanych w różnym oświetleniu, przedstawionych jednocześnie na płótnie. Dzięki przedstawieniu wielu rzutów na obiekt na jednym obrazie, obserwujący widzie o wiele więcej.
W 1915 roku ukochana Picassa Eva Gouel umiera.
Na domiar tego wojna światowa rozprasza przyjaciół malarza.
Picasso znajduje nową grupę i tworzy razem z nimi „Paradę” – nowoczesne przedstawienie baletowe. Jedną z baletnic jest Olga Khokhlova – która wyjdzie później za Picassa – para będzie miała syna Paulo w 1921 roku.
Małżeństwo kończy się w 1927 roku, gdy Picasso poznaje młodziutką Marie-Thérèse. Jednak nie dochodzi do rozwodu z Olgą – Picasso nie chce, aby zgodnie z Francuskim prawem połowa jego majątku przypadła jego byłej żonie.
Następnym gatunkiem, który dodała nowych możliwości do stylu malarze był surrealizm. Ten nowy styl interesował się światem snu, podświadomości i wyobraźni, zamieszkałymi przez postacie dziwacznych potworów, pełen złudzeń i przedmiotów przechodzących jeden w drugi. Pod wpływem tego stylu Picasso zaczął zgłębiać nowe tematy jak :erotykę, zaczął malować postaci minotaura – potwora z greckiej mitologii – pół człowieka, pół byka – symbol walki z zwierzęcą częścią człowieka, Minotaur stał się nowym ulubionym symbole Picassa, zastąpił on arlekina.
Pod koniec lat 20 malarz zaczyna pracę nad rzeźbami w wiejskim domku w Boisgeloup gdzie przeprowadził się wraz z Marie-Thérèse. Spokojna wieś – jakaż odmiana po szaleństwach Paryża.
W 1936 następna zmiana Picasso wraca do Paryża, znajduje nową kochankę jugosłowiańską fotograficzką Dorę Maar.

W tym samym roku zaczyna się wojna w Hiszpanii. Picasso porażony bombardowanie baskijskiego miasta Guernica tworzy ogromny obraz przedstawiający to zdarzenie. Obraz potępiający grozę, destrukcję i niepotrzebne niszczenie życia.
Gdy zaczyna się II wojna światowa Picasso zostaje w Paryżu. Pod niemiecką okupacją nie może wystawiać obrazów, ideologia nazistowska uważa dzieła Picasso za przejaw dekadencji ówczesnej burżuazji. Mimo tego Picasso tworzy w ukryciu swoje obrazu, rzeźby i nowy środek wyrazu ceramikę.
Wyzwoleniu Paryża to nowy etap. Wreszcie po raz pierwszy od pięciu lat może wystawić publicznie swoje obrazy. Jak zwykle wzbudza szok. Widzowie nie są przygotowani na następną zmianę stylu. Oburzenie wzbudza decyzja Picasso o wstąpieniu do partii komunistycznej.
Duża zmiana także w życiu osobistym. Picasso opuszcza Dorę Maar, dla młodej malarki Françoise Gilot.
Po II wojnie światowej staje się znaną osobistością. Sława przyciąga do niego wiele znanych osobistości. Niepochlebna krytyka jego prac stała się niemożliwa. Prasa jest bardziej zainteresowana jego życiem osobistym niż jego pracami. Jest twarz jest rozpoznawalna dzięki zdjęciom w gazetach i występom w filmach.
W 1953 Françoise Gilot opuszca Picassa razem z dwójką dzieci. Zmęczona jest agresywnym zachowaniem Picassa i jego ciągłymi zdradami małżeńskimi.
Picasso rok później poznaje Jacqueline Roque – która staje się jego żona w 1961 roku.
Pod koniec życia malarz jest zafascynowany dziełami największych malarzy, tworzy własne wariacje ich obrazów. W ciągu czterech miesięcy stworzył aż 58 różnych wersji obrazu Las Meninas Velázqueza.
Pablo Picasso umiera 9 kwietnie 1973 w Mougins w Francji w czasie przyjęcia. Jego ostatnie słowa to: „Pijcie za mnie, pijcie za moje zdrowie, wiecie, że już więcej nie mogę pić.
Pozostawił po sobie 1885 obrazów, 1228 rzeźb, 2880 ceramik, ponad 12 000 rysunków.
Był największym artystą XX wieku. To człowiek który wymyślał ciągle nowe gatunki, eksperymentował, był zawsze o jeden krok przed innymi.
Fan Picassa